dr. Meredith Belbin

De research van Belbin leidde tot het ontstaan van de theorie over teamrolmanagement. Deze omvat een aantal begrippen en technieken die ertoe dienen de effectiviteit van een team te vergroten. Tevens geeft het ons veel inzicht in de teamdynamiek en in de interactie tussen teamleden op het gebied van communicatie.

Teamrolmanagement van Belbin in vogelvlucht

Teamrolmanagement is een praktisch en constructief model dat een aantal begrippen en technieken omvat die dienen om inzicht te verschaffen in hoe teams werken en hoe hun effectiviteit vergroot kan worden. Bovenal reikt het een taal aan, waarin over de interactie tussen personen gecommuniceerd kan worden. Uitgangspunten is dat de leden van een team, naast hun professionele en organisatorische rol, ook altijd een karakterrol of 'teamrol' inbrengen: de kenmerkende manier waarop zij hun persoonlijke eigenschappen inzetten en deze in de interactie met anderen productief maken.De theorie is gebaseerd op drie samenhangende principes:

1. Leden van een team vervullen drie verschillende rollen: een functionele of vakinhoudelijke rol, waaruit hun technische of professionele bekwaamheid blijkt; een hiërarchische rol, afhankelijk van hun plek in de organisatie en een 'teamrol', dat wil zeggen de karakteristieke manier waarop ze hun persoonlijkheidstrekken inzetten en bruikbaar maken;
2. Ieder team heeft behoefte aan spreiding van, en evenwicht tussen, deze teamrollen. Zo vullen ze elkaar aan en kunnen ze elkaar versterken;
3. Ieder mens heeft twee à drie teamrollen die volstrekt natuurlijk bij hem of haar passen, terwijl een ander aantal teamrollen juist als heel onnatuurlijk ervaren wordt.

Belbin identificeerde negen van dergelijke rollen, die elk zijn opgebouwd uit een aantal samenhangende eigenschappen, overtuigingen en probleem- oplossingsstrategieën. De negen teamrollen zijn in beginsel complementair. Het Teamrol Model laat zien hoe deze verschillen benoemd, herkend en gehanteerd moeten worden. Ieder team heeft behoefte aan een zekere spreiding van, en evenwicht tussen deze teamrollen, wil het zijn doelen kunnen bereiken. En voor ieder team is het van belang dat de deelnemers een functie kunnen vervullen die zoveel mogelijk correspondeert met hun natuurlijke teamrol kwaliteit. Als men het uitgangspunt accepteert dat ieder persoon twee à drie rollen op een authentieke en effectieve manier kan invullen, ontstaat de ruimte en de mogelijkheid om in het anders zijn van de anderen de complementariteit te zoeken en te vinden. De mogelijkheid om tot een lonende samenwerking te komen waardoor het absorptie-vermogen van de organisatie wordt vergroot. De uitwerking van de verschillende relationele en persoonlijke kwaliteiten in een team kan positieve en negatieve effecten te weeg brengen. Ze werkt met name goed als de teamleden de mogelijkheden en beperkingen van de verschillende rollen goed begrijpen. Men weet dan van elkaars kwaliteiten te ‘plukken’ en de minder gunstige neveneffecten in te dammen. Het niet begrijpen van elkaars kwaliteiten en rol leidt tot ergernis. 'Daar heb je hem weer met die wilde plannen', of 'die moet altijd op alle slakken zout leggen.' Daarbij wordt dan niet begrepen dat van al die wilde plannen er wellicht eentje prima bruikbaar kan zijn en dat zonder zorgelijk analyserende en praktische teamleden er straks grote risico's gelopen gaan worden. Waak binnen teams voor verlamming door gebrek aan ideeën en verstopping door juist een overvloed er van. Laat behalve de drammers ook de stille teamleden hun zegje doen! Vanuit deze bewezen wetenschappelijke theorie hebben wij een dagtraining gemaakt waarbij u kennis maakt met de vele facetten van teamrolmanagement de mogelijk en onmogelijkheden. Op dit gebied werken wij nauw samen met ACKT-TDM te Almere.